Zaloguj się | Załóż konto
Slide 1 jFlow Plus
Wykłady z okulistyki 2014/2015
Program edukacyjny
czytaj więcej
  • Caroline R. BaumaL, MD, Harry w. Flynn JR, MD

    Caroline R. BaumaL, MD, Harry w. Flynn JR, MD

    BŁONA NASIATKÓWKOWA W PRAKTYCE KLINICZNEJ 

  • Dr hab. n. med. Lidia Puchalska-Niedbał

    Dr hab. n. med. Lidia Puchalska-Niedbał

    WSPÓŁCZESNE METODY LECZENIA ZEZA


     

  • Lek.Mateusz Czarnecki

    Lek.Mateusz Czarnecki

    KERATOPATIA WIROWATA

Bradley J. KATZ, MD, PhD

Department of Ophthalmology and Visual Sciences, John A. Moran Eye Center, University of Utah, Salt Lake City, Utah, USA

 

Anomalie nerwu wzrokowego

 

 

Celem badania u pacjenta, u którego okulista stwierdzi zmiany w wyglądzie nerwu wzrokowego, jest odróżnienie wrodzonych anomalii nerwu wzrokowego od łagodnego obrzęku tarczy.

 

Okuliści często mają do czynienia z pacjentami o nietypowym wyglądzie nerwu wzrokowego. W takich sytuacjach muszą odróżnić obrzęk od łagodnych zaburzeń lub anomalii wrodzonych tego nerwu. Tarcza z wrodzoną anomalią wygląda inaczej, natomiast nie jest stanem chorobowym. Wiele z tych zmian ma charakter rozwojowy i są one obecne przy urodzeniu lub stwierdzane w dzieciństwie.

 

Druzy tarczy nerwu wzrokowego

Jednym z najczęstszych zaburzeń nerwu wzrokowego są druzy, obecne u około 2% populacji. Jeśli są położone powierzchownie, nie stanowią problemu diagnostycznego. Zazwyczaj obserwuje się nieregularne, ząbkowane granice tarczy. Mogą być także obecne okołotarczowe, podsiatkówkowe krwotoczki. Druzy małe lub głębokie mogą być trudne do rozpoznania w badaniu bezpośrednim. W takich sytuacjach wykorzystuje się lampę szczelinową, której światło kieruje się na brzeg tarczy, dzięki czemu można rozpoznać małe druzy poprzez ich podświetlenie.

 

Jeśli jest taka możliwość, druzy małe lub głębokie rozpoznaje się za pomocą ultrasonografii lub autofluorescencji (rycina 4a i 4b). Na zdjęciach TK oczodołów można zaobserwować zwapnienia w obrębie tarczy nerwu wzrokowego. W przypadku druz niewidocznych w badaniu oftalmoskopowym nie zaleca się wykonywania TK w celu postawienia diagnozy.

 

Druzy nerwu, które są widoczne w badaniu dna oka, dość często wywołują zmiany w polu widzenia zależne od zaburzeń w warstwie włókien nerwowych. W rzadkich przypadkach mogą powstawać ubytki centralnego pola widzenia związane z niedokrwienną neuropatią nerwu wzrokowego lub neowaskularyzacją podsiatkówkową. Druzy głębokie lub zbyt małe do stwierdzenia w oftalmoskopii nie powinny wywoływać znaczących zmian w polu widzenia, ale mogą być przyczyną minimalnych zmian w warstwie włókien nerwowych siatkówki.

 

Tarcza pochyła

Tarcze pochyłe są związane z krótkowzrocznością. U pacjentów z takim zaburzeniem nerw wzrokowy opuszcza gałkę ukośnie i w związku z tym tarcza wydaje się pochyła w stosunku do poziomu dna oka (rycina 5). Brzegi tarczy są czasami nieostre.

 

Przetrwałe włókna rdzenne

Przetrwałe włókna rdzenne występują okołotarczowo i mogą przypominać obrzęk tarczy (rycina 6). W odróżnieniu od prawdziwego obrzęku włókna rdzenne mają wyraźny, jasnobiały, pierzasty wygląd i przesłaniają leżącą pod nimi siatkówkę.

 

Mała czerwona tarcza

Niektóre tarcze nerwu wzrokowego od początku są małe i czerwone, z trudną do prześledzenia granicą (rycina 7).

 

Zanik około tarczowy

Nerw wzrokowy jest czasami otoczony strefą zaniku, co można mylnie wziąć za obrzęk tarczy (rycina 8).

 

Hipoplazja tarczy nerwu wzrokowego

W hipoplazji nerw wzrokowy jest od początku mały. Bywa otoczony pierścieniem widocznej twardówki z towarzyszącymi zmianami barwnikowymi (tzw. objaw podwójnego pierścienia), co może przypominać tarczę zastoinową (rycina 9).

 

Zespół „kwiatu powoju”

W tym wrodzonym zaburzeniu obecne jest charakterystyczne lejkowate zagłębienie otoczone strefą okołotarczowych zmian barwnikowych, które przypominają wyglądem kwiat powoju (stąd nazwa) (rycina 10). Zazwyczaj występuje ono jednostronnie, częściej u dziewczynek, rzadko u Afroamerykanów. Zespołowi zwykle nie towarzyszą inne genetyczne zaburzenia, ale spotyka się przynajmniej dwa ważne skojarzenia neurologiczne: podstawną przepuklinę oponowo-mózgową i dysplazję czołowo-nosową. Z tego powodu u pacjenta z tym rodzajem anomalii tarczy nerwu wzrokowego należy wykonać rezonans magnetyczny oraz angiografię rezonansu magnetycznego mózgu. Objawy okulistyczne to przemijające zaburzenia widzenia, stałe pogorszenie widzenia oraz odwarstwienie siatkówki.

 

Szczelina tarczy nerwu wzrokowego

Tarcza nerwu wzrokowego jest powiększona, czemu – szczególnie od dołu tarczy – towarzyszy głębokie zagłębienie. Pierścień nerwowo-siatkówkowy jest wąski od góry i nieobecny od dołu (rycina 11.). Szczelina jest efektem niecałkowitego zamknięcia szczeliny płodowej. Anomalia może występować jedno- lub obustronnie i może jej towarzyszyć szczelina siatkówki, tęczówki, źrenicy i ciała rzęskowego. Ostrość wzroku waha się od prawidłowej do upośledzonej. Układowe skojarzenia obejmują zespół CHARGE (szczelina tarczy nerwu wzrokowego, wady serca, zarośnięcie odbytu, niedorozwój narządów płciowych, zaburzenia słuchu, opóźnienie wzrostu), zespół Aicardiego i zespół Goldenhara.

 

Powyższy artykuł pochodzi z zeszytu 12/2011 „Focal Points” pt. Wrodzone anomalie nerwu wzrokowego.

 Jego celem jest ułatwić czytelnikowi:

  • zebranie najważniejszych elementów wywiadu i badania przedmiotowego w celu odróżnienia wrodzonych anomalii nerwu wzrokowego od łagodnego obrzęku tarczy nerwu wzrokowego;
  • rozpoznanie typowych wrodzonych zaburzeń nerwu wzrokowego.

Tłumaczenie zeszytu lek. Aleksandra Bernacka

 

Zapraszamy do prenumeraty „Focal Points”: www. gornicki.pl; zamowienia@gornicki.pl

 

 

» Aktualności

V Śląski Meeting Siatkówkowy (Katowice 27-28 listopada 2014 r.)

» zobacz więcej

X Sympozjum Stowarzyszenia AMD (22 listopada 2014 r., Warszawa)

X Sympozjum Stowarzyszenia AMD (22  listopada 2014 r., Warszawa)
» zobacz więcej

» Newsy

British Journal of Ophthalmology

British Journal of Ophthalmology
» zobacz więcej
Numer bieżący | Opinie ekspertów | Temat miesiąca | Archiwum kliniczne | Numery archiwalne | Konsultacje okulistyczne | Technologie w okulistyce | Ośrodki okulistyczne w Polsce | Nowe książki | Prenumerata | Redakcja | Konferencje okulistyczne | Nowości technologiczne | Książki okulistyczne | Biblioteka on-line | Adenowirusowe