Zaloguj się | Załóż konto
Slide 1 jFlow Plus
Wykłady z okulistyki 2016
Program edukacyjny
czytaj więcej
  • Prof. med. Janusz Czajkowski

    Prof. med. Janusz Czajkowski

    Trudności diagnostyczne i lecznicze
    w pierwotnej jaskrze młodzieńczej...
  • Prof. med. Marta Misiuk-Hojło, lek. Patrycja Smolarek-Kasprzak

    Prof. med. Marta Misiuk-Hojło, lek. Patrycja Smolarek-Kasprzak

    Jaskra preperymetryczna

  • Dr med. Adam Kabiesz

    Dr med. Adam Kabiesz

    Substancje przeciwutleniające i uszczelniające naczynia krwionośne siatkówki oka

Substancje przeciwutleniające i uszczelniające naczynia krwionośne siatkówki oka

Dr med. Adam Kabiesz

Uniwersyteckie Centrum Okulistyki i Onkologii w Katowicach

leczenie otworu w plamce3

Substancje przeciwutleniające i uszczelniające naczynia krwionośne siatkówki oka

Wpływ na zmianę grubości siatkówki centralnej i ostrość wzroku u pacjentów z cukrzycowym obrzękiem plamki

 

Cukrzyca to choroba objawiająca się m.in. jako grupa zaburzeń metabolicznych polegających na podwyższonym stężeniu glukozy w surowicy krwi, a także nieprawidłowej przemianie węglowodanów, lipidów i białek. U ich podstaw leżą zaburzenia w wydzielaniu lub działaniu insuliny [1]. Według Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej w 1985 r. na świecie żyło 30 mln cukrzyków, obecnie jest ich ponad 380 mln, a na kolejne lata prognozuje się stały wzrost liczby zachorowań [2]. Choroba dotyczy wszystkich grup wiekowych i towarzyszy pacjentom do końca życia. Szacuje się, że ok. 6% populacji polskiej choruje na cukrzycę, nieco większy odsetek stanowią kobiety. W krajach rozwiniętych stopniowe starzenie się społeczeństwa przyczynia się do zwiększenia liczby nowych zachorowań. Cukrzyca jest poważnym problemem dla opieki zdrowotnej wielu krajów, gdyż pacjenci z powikłaniami choroby, często w młodym wieku, stają się niezdolni do pracy zawodowej. Charakterystyczne dla tej jednostki chorobowej są liczne objawy, z których najistotniejsze to wzmożone pragnienie, wielomocz, nieostre widzenie oraz utrata masy ciała [3].

Do powikłań cukrzycy zalicza się mikro- i makroangiopatię, dotyczące odpowiednio naczyń krwionośnych o małym i dużym kalibrze. Patologiczne zmiany należące do mikroangiopatii, które lokalizują się w narządzie wzroku, nazywane są retinopatią cukrzycową (DR, diabetic retinopathy). Brak odpowiedniego leczenia może prowadzić do trwałej utraty ostrości wzroku. Zmiany morfologiczne i czynnościowe tkanek będące wynikiem hiperglikemii obecne są u pacjentów na długo przed postawieniem rozpoznania cukrzycy. Udowodniono także częstsze występowanie demencji u pacjentów z retinopatią cukrzycową [4].

Obrzęk plamki powstaje, gdy z uszkodzonych naczyń krwionośnych wydostaje się płyn gromadzący się w siatkówce, zaburzając jej delikatną budowę warstwową. Uważa się, że wczesne wykrycie i odpowiednie leczenie retinopatii cukrzycowej w 95% przypadków pozwoliłoby uniknąć znacznego upośledzenia widzenia. Nieleczony cukrzycowy obrzęk plamki (DME, diabetic macular edema) może prowadzić do całkowitej i nieodwracalnej utraty wzroku. W krajach rozwiniętych cukrzyca stanowi główną przyczynę ślepoty u pacjentów między 20 a 70 rokiem życia. Oczne powikłania cukrzycy są obecnie poważnym problemem terapeutycznym, a ograniczenie ich negatywnych skutków może poprawić komfort życia cukrzyków. Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia retinopatii cukrzycowej jest czas trwania choroby. Cukrzycowy obrzęk plamki stanowi najpoważniejszą przyczynę obniżenia ostrości wzroku i może się pojawić na każdym etapie retinopatii [5]. Wprowadzenie insuliny do leczenia cukrzycy spowodowało wydłużenie życia pacjentów, a tym samym doprowadziło do powszechniejszego występowania późnych powikłań, w tym retinopatii cukrzycowej.

 

Artykuł

Wyróżnia się retinopatię cukrzycową nieproliferacyjną, przedproliferacyjną oraz proliferacyjną bez powikłań i z powikłaniami, do których zalicza się cukrzycowy obrzęk plamki. W początkowych fazach retinopatia cukrzycowa pozostaje bezobjawowa, a jej wykrycie możliwe jest podczas specjalistycznych badań okulistycznych, którym regularnie powinien się poddawać każdy pacjent chorujący na cukrzycę lub znajdujący się w grupie ryzyka. W cukrzycy typu 1, w której dochodzi do zaburzeń w wydzielaniu insuliny, ryzyko wystąpienia retinopatii cukrzycowej po 10 latach choroby wynosi ok. 50%, podczas gdy po 15 latach wzrasta do ponad 97%. W cukrzycy typu 2 w 21% przypadków zmiany na dnie oka występują już w momencie rozpoznania choroby i mogą być jej pierwszym objawem [6].

Oprócz szeroko stosowanych metod leczenia obrzęku siatkówki, wśród których należy wymienić laseroterapię siatkówki, iniekcje preparatów anty-VEGF i implanty steroidów, coraz większą popularność zdobywają substancje o działaniu przeciwutleniającym i uszczelniającym naczynia krwionośne, które mogą się okazać dopełnieniem podstawowych metod terapeutycznych. Stres oksydacyjny leży u podłoża wielu schorzeń, a nasilenie wytwarzania wolnych rodników i niewydolność mechanizmów neutralizujących reaktywne formy tlenu sprzyjają uszkodzeniu ścian naczyń krwionośnych, prowadząc do obrzęku siatkówki [7].

Obecnie dostępna jest szeroka gama leków i suplementów diety, które mają zapewnić chorym prawidłową ostrość wzroku i poprawiać stan siatkówki. Niemniej w wielu przypadkach brakuje jednoznacznych wyników badań dokumentujących pozytywny wpływ tych substancji na ostrość wzroku oraz na budowę morfologiczną siatkówki. Fakt ten stał się przesłanką do przeprowadzenia niniejszej obserwacji.

Do badania włączonych zostało 50 pacjentów, których średni wiek wynosił 58 lat; grupa badana składała się z 24 kobiet i 26 mężczyzn z cukrzycowym obrzękiem plamki spowodowanym retinopatią cukrzycową nieproliferacyjną i przedproliferacyjną. Przez 60 dni przyjmowali oni doustnie, w dwóch jednakowych dawkach, wiodący na polskim rynku farmaceutycznym kompleks zawierający substancje o działaniu przeciwutleniającym i uszczelniającym naczynia krwionośne. Wybór konkretnego preparatu podyktowany był jego składem i wynikającym z niego wielopłaszczyznowym działaniem na układ krążenia i narząd wzroku. Substancje znajdujące się w kompleksie mają udowodniony wpływ na funkcję i budowę naczyń krwionośnych oraz na fotoreceptory. Na każdej z wizyt kontrolnych przeprowadzano u pacjentów pełne badanie okulistyczne z oceną dna oka. Pomiary najlepszej skorygowanej ostrości wzroku wykonywano przy użyciu standaryzowanych tablic Snellena, natomiast badanie optycznej koherentnej tomografii siatkówki odbywało się z wykorzystaniem aparatury Cirrus HD-OCT 500 firmy Zeiss. Dzięki uzyskanym wynikom możliwa była ocena zmian budowy morfologicznej siatkówki oraz jej funkcji. Wybrane parametry przed obserwacją i po jej zakończeniu poddano analizom statystycznym.

Kryteriami włączenia do badania były: rozpoznana cukrzyca z powikłaniami ocznymi w postaci retinopatii cukrzycowej z obrzękiem plamki, brak stwierdzenia innych istotnych schorzeń mających wpływ na stan narządu wzroku, brak wcześniejszej laseroterapii siatkówki oraz leczenia preparatami o działaniu anty-VEGF i steroidami. Do kryteriów wyłączenia z badania należały: przebyte operacje narządu wzroku, brak zgody pacjenta na udział w obserwacji, konieczność wdrożenia leczenia chirurgicznego oraz stwierdzane w wywiadzie uczulenia na składniki preparatu. W trakcie przeprowadzonej obserwacji nie odnotowano działań niepożądanych związanych z suplementacją.

W skład preparatu przyjmowanego przez pacjentów wchodzą substancje o właściwościach ochronnych względem komórek ludzkiego organizmu. Na szczególną uwagę zasługuje wysoka zawartość antocyjanów pochodzących z owoców aronii czarnej, o udowodnionych właściwościach antyoksydacyjnych oraz uszczelniających naczynia krwionośne. Kwasy omega-3, w tym kwas dokozaheksaenowy (DHA) oraz kwas eikozapentaenowy (EPA), są niezbędne do budowy błon komórkowych, a także do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Luteina i zeaksantyna mają właściwości przeciwutleniające oraz chronią siatkówkę przez szkodliwym promieniowaniem UV. Witamina C zapewnia prawidłową budowę naczyń krwionośnych oraz – podobnie jak witamina E – działa przeciwutleniająco. Miedź, selen i cynk pozwalają chronić ludzki organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników.

Średnia grubość siatkówki centralnej w momencie rozpoczęcia obserwacji wynosiła 407,34 µm. Po 60 dniach stosowania suplementacji odnotowano spadek grubości centralnej siatkówki o 8,62 µm – do poziomu 398,72 µm. Zjawisko to wskazuje na ograniczenie powstawania obrzęku siatkówki i poprawę jej budowy morfologicznej.

Średnia wartość najlepszej skorygowanej ostrości wzroku na początku badania wynosiła 0,624, a po zakończonej terapii poprawiła się do 0,684; statystycznie każdy pacjent zyskał więc ponad połowę rzędu na tablicy Snellena. Po zakończonej suplementacji chorzy zgłaszali również subiektywną poprawę ostrości wzroku.

Uzyskane wyniki jednoznacznie wskazują na poprawę zarówno ostrości wzroku, jak i budowy morfologicznej siatkówki po zastosowaniu suplementacji. Nie odnotowano różnic zależnych od płci ani wieku chorych. Należy przypuszczać, że wydłużenie czasu obserwacji, jak i zwiększenie liczby pacjentów zakwalifikowanych do grupy badanej pozwoli na odnotowanie dalszej poprawy analizowanych parametrów. Uzyskane informacje powinny być dowodem na słuszność stosowania odpowiednio skomponowanego preparatu jako dodatkowej metody przeciwdziałania ocznym powikłaniom cukrzycy. Brak odnotowanych skutków ubocznych w trakcie obserwacji również przemawia za szerokim zastosowaniem preparatu.

Artykuł

Piśmiennictwo:

Diabetes mellitus. Oxford English Dictionary (online).

www.unitefordiabetes.org, International Diabetes Federation.

Sieradzki J. Cukrzyca – kompendium. Via Medica, Gdańsk 2009.

Rodill L.G., Exalto L.G., Gilsanz P. i wsp. Diabetic retinopathy and dementia in type 1 diabetes. Alzheimer Dis Assoc Disord. 2017 Dec 19.

Eksperci apelują o narodowy program walki z cukrzycą. Rynek Zdrowia, http://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Diabetologia/Eksperci-apeluja-o-narodowy-program-walki-zcukrzyca,136223,1016.html.

Garweg J.G., Wenzel A. Diabetic maculopathy and retinopathy. Functional and sociomedical significance [w j. niemieckim]. Ophthalmologe. 2010; 107(7): 628–635.

Verbraak F.D. Neuroretinal degeneration in relation to vasculopathy in diabetes. Diabetes. 2014; 63: 3590–3592. n

 

» Konferencje

  • XLIX Zjazd Okulistów Polskich Polskiego Towarzystwa Okulistycznego Katowice 7-9.06.2018 r.

    XLIX Zjazd Okulistów Polskich Polskiego Towarzystwa Okulistycznego           Katowice   7-9.06.2018 r.

    Międzynarodowe Centrum Kongresowe,

    Plac Sławika i Antalla 1, 40-163 Katowice

    » czytaj więcej
  • XVI Wrocławskie Spotkania Okulistyczne "Praktycy-Praktykom" 17.05.2018 we Wrocławiu

    XVI Wrocławskie Spotkania Okulistyczne

    XVI "Praktycy praktykom"

    konferencja okulistyczna we Wrocławiu

  • II Międzynarodowa Konferencja Od nauki do praktyki

    II Międzynarodowa Konferencja Od nauki do praktyki

    OKULISTYKA – KATAMARANY 2018.

    25-26.05.2018 r.

    Mikołajki, Hotel Gołębiewski

    » czytaj więcej
  • VIII Międzynarodowa Konferencja OKULISTYKA KONTROWERSJE

    VIII Międzynarodowa Konferencja OKULISTYKA KONTROWERSJE

    18-20 października 2018, Karpacz,

    Hotel Gołębiewski w Karpaczu

    » czytaj więcej

» Newsy

SICSSO Advanced Program 2018

SICSSO Advanced Program 2018
» zobacz więcej

Just 10 weeks away!

Just 10 weeks away!
» zobacz więcej
Numer bieżący | Opinie ekspertów | Archiwum kliniczne | Numery archiwalne | Ośrodki okulistyczne w Polsce | Redakcja | Prenumerata | Nowe książki okulistyczne | Konferencje okulistyczne | Książki okulistyczne | Regulamin zamówień | Polityka prywatności | Polityka plików cookies | Księgarnia Górnicki Wydawnictwo Medyczne | Temat miesiąca | OKULISTYKA OPARTA NA FAKTACH